Tillaga um tímabundna lækkun gjaldskráa í A-hluta
Málsnúmer 2604052
Vakta málsnúmerByggðarráð Skagafjarðar - 191. fundur - 22.04.2026
Mál áður á dagskrá 190. fundar byggðarráðs þann 17. apríl sl. Samþykkt var breytingartillaga fulltrúa Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks þess efnis að fela sveitarstjóra og sviðsstjóra stjórnsýslu- og fjármálasviðs að taka saman upplýsingar um hvernig 0,2%-0,3% lækkun almennra gjaldskráa kemur út fyrir íbúa Skagafjarðar. Eins að leggja mat á vinnu sem þarf að inna af hendi af hálfu starfsmanna Skagafjarðar við að uppfæra og breyta gjaldskrám og bera þær til samþykktar í gegnum stjórnkerfi nefnda og sveitarstjórnar.
Fyrir liggur að verði farin sú leið að tryggja að hækkanir gjaldskráa fari ekki fram úr 2,5% á árs grundvelli mun það leiða til raunlækkunar gjaldskráa um 0,3% eða 3 krónur á hverjar 1.000 krónur. Sem dæmi má nefna að leikskólagjald fyrir eitt barn, sem nemur tæplega 40.000 krónum á mánuði, myndi það lækka reikninginn um 120 krónur.
Verði ráðist í þessa vinnu þarf að uppfæra alls 22 gjaldskrár. Möguleiki er á að samþykkja allar breytingar með einni sameiginlegri ákvörðun í byggðarráði og í framhaldi í sveitarstjórn, svokölluðum bandormi. Að þeirri afgreiðslu lokinni yrði þó nauðsynlegt að ráðast í handavinnu við útreikning og uppfærslu hverrar gjaldskrár fyrir sig. Umfang þeirrar vinnu er áætlað um 30-35 klukkustundir.
Af þessum 22 gjaldskrám þurfa 7 að birtast í Stjórnartíðindum. Birting þar kostar 9.000 kr. í lágmarksgjald fyrir hverja gjaldskrá. Að auki greiðast 2 krónur fyrir hvert stafabil umfram fyrstu 1.000 stafabil. Hver gjaldskrá þarf að handslá inn í vefform Stjórnartíðinda. Áætlað er að vinna við umsýslu og birtingu þessara gjaldskráa taki um 10 klukkustundir.
Til viðbótar er áætluð 8-10 klst. vinna við uppfærslu gjaldskráa á heimasíðu Skagafjarðar. Samtals er því áætlað vinnuálag vegna lækkunar gjaldskráa í A-hluta nemi 48-55 klukkustundum.
Vert er að benda á að síðastliðin fimm ár hefur í reynd verið niðurskurður í rekstri Skagafjarðar. Gjaldskrárhækkanir hafa verið mjög hóflegar og árin 2022-2025 voru þær alla tíð undir raunverðbólgu. Í gjaldskrám og fjárhagsáætlun fyrir árið 2026 er miðað við 2,7% hækkun, sem samkvæmt bestu vitneskju sviðsstjóra stjórnsýslu- og fjármálasviðs er lægsta gjaldskrárhækkun meðal sveitarfélaga á landinu og deilir Skagafjörður þeirri stöðu með einu öðru sveitarfélagi.
Samkvæmt hagspá Landsbanka Íslands, sem birt var 17. apríl sl., er gert ráð fyrir 4,8% raunverðbólgu árið 2026. Gangi sú spá eftir þýðir það að verðlagsþróun verði um 2,1% umfram gjaldskrárhækkanir sveitarfélagsins. Það er því mat sviðsstjóra stjórnsýslu- og fjármálasviðs að sveitarfélagið hafi sýnt bæði aðhald og hófsemi í gjaldskrárhækkunum undanfarin ár.
Meirihluti Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks telur að út frá fyrirliggjandi upplýsingum sem koma fram hér að ofan ásamt þeirri staðreynd að farið hefur verið varlega í gjaldskrárhækkanir síðustu ára hjá Skagafirði, er ljóst að áhrif tillögunnar fyrir íbúa yrðu óverulegar miðað við 0,2 ? 0,3 prósent lækkun. Að auki fylgir svona breytingum mikill kostnaður sem sveitarfélagið þarf að leggja út til að koma þeim í gegn. Sjáum við því ekki ástæðu að fara í umbeðnar gjaldskrárbreytingar.
Jóhanna Ey Harðardaóttir fulltrúi Byggðalista óskar bókað:
"Að framan greindum upplýsingum tel ég ekki rétt að lækka gjaldskrár tímabundið um 2,7% að svo stöddu, miðað við umfang framkvæmdarinnar tel ég réttara að halda gjaldskráhækkunum hólflegum eftir fremsta megni við gerð fjárhagsáætlunar næsta árs nú á komandi mánuðum."
Álfhildur Leifsdóttir fulltrúi VG og óháðra óskar bókað:
"Fulltrúar VG og óháðra harma að tillaga um tímabundna lækkun gjaldskrár í A-hluta hafi verið felld. Á sama tíma og rekstur sveitarfélagsins er sterkur og svigrúm til staðar, er ákveðið að nýta það ekki til að létta undir með íbúum sem finna fyrir auknum framfærslukostnaði. Gjaldskrár í A-hluta hafa bein áhrif á daglegt líf fólks, ekki síst barnafjölskyldna. Hækkun hefur áhrif á fólk og má því ætla að lækkun geri það líka þó ekki séu þetta endilega stórar fjárhæðir í hverri gjaldskrá fyrir sig, en safnast þegar saman kemur. Meirihluti hefur í ræðu og riti lagt áherslu á góðan rekstur sveitarfélagsins og því hefði verið eðlilegt að skila hluta þess svigrúms sem hefur myndast, til baka til íbúa."
Fyrir liggur að verði farin sú leið að tryggja að hækkanir gjaldskráa fari ekki fram úr 2,5% á árs grundvelli mun það leiða til raunlækkunar gjaldskráa um 0,3% eða 3 krónur á hverjar 1.000 krónur. Sem dæmi má nefna að leikskólagjald fyrir eitt barn, sem nemur tæplega 40.000 krónum á mánuði, myndi það lækka reikninginn um 120 krónur.
Verði ráðist í þessa vinnu þarf að uppfæra alls 22 gjaldskrár. Möguleiki er á að samþykkja allar breytingar með einni sameiginlegri ákvörðun í byggðarráði og í framhaldi í sveitarstjórn, svokölluðum bandormi. Að þeirri afgreiðslu lokinni yrði þó nauðsynlegt að ráðast í handavinnu við útreikning og uppfærslu hverrar gjaldskrár fyrir sig. Umfang þeirrar vinnu er áætlað um 30-35 klukkustundir.
Af þessum 22 gjaldskrám þurfa 7 að birtast í Stjórnartíðindum. Birting þar kostar 9.000 kr. í lágmarksgjald fyrir hverja gjaldskrá. Að auki greiðast 2 krónur fyrir hvert stafabil umfram fyrstu 1.000 stafabil. Hver gjaldskrá þarf að handslá inn í vefform Stjórnartíðinda. Áætlað er að vinna við umsýslu og birtingu þessara gjaldskráa taki um 10 klukkustundir.
Til viðbótar er áætluð 8-10 klst. vinna við uppfærslu gjaldskráa á heimasíðu Skagafjarðar. Samtals er því áætlað vinnuálag vegna lækkunar gjaldskráa í A-hluta nemi 48-55 klukkustundum.
Vert er að benda á að síðastliðin fimm ár hefur í reynd verið niðurskurður í rekstri Skagafjarðar. Gjaldskrárhækkanir hafa verið mjög hóflegar og árin 2022-2025 voru þær alla tíð undir raunverðbólgu. Í gjaldskrám og fjárhagsáætlun fyrir árið 2026 er miðað við 2,7% hækkun, sem samkvæmt bestu vitneskju sviðsstjóra stjórnsýslu- og fjármálasviðs er lægsta gjaldskrárhækkun meðal sveitarfélaga á landinu og deilir Skagafjörður þeirri stöðu með einu öðru sveitarfélagi.
Samkvæmt hagspá Landsbanka Íslands, sem birt var 17. apríl sl., er gert ráð fyrir 4,8% raunverðbólgu árið 2026. Gangi sú spá eftir þýðir það að verðlagsþróun verði um 2,1% umfram gjaldskrárhækkanir sveitarfélagsins. Það er því mat sviðsstjóra stjórnsýslu- og fjármálasviðs að sveitarfélagið hafi sýnt bæði aðhald og hófsemi í gjaldskrárhækkunum undanfarin ár.
Meirihluti Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks telur að út frá fyrirliggjandi upplýsingum sem koma fram hér að ofan ásamt þeirri staðreynd að farið hefur verið varlega í gjaldskrárhækkanir síðustu ára hjá Skagafirði, er ljóst að áhrif tillögunnar fyrir íbúa yrðu óverulegar miðað við 0,2 ? 0,3 prósent lækkun. Að auki fylgir svona breytingum mikill kostnaður sem sveitarfélagið þarf að leggja út til að koma þeim í gegn. Sjáum við því ekki ástæðu að fara í umbeðnar gjaldskrárbreytingar.
Jóhanna Ey Harðardaóttir fulltrúi Byggðalista óskar bókað:
"Að framan greindum upplýsingum tel ég ekki rétt að lækka gjaldskrár tímabundið um 2,7% að svo stöddu, miðað við umfang framkvæmdarinnar tel ég réttara að halda gjaldskráhækkunum hólflegum eftir fremsta megni við gerð fjárhagsáætlunar næsta árs nú á komandi mánuðum."
Álfhildur Leifsdóttir fulltrúi VG og óháðra óskar bókað:
"Fulltrúar VG og óháðra harma að tillaga um tímabundna lækkun gjaldskrár í A-hluta hafi verið felld. Á sama tíma og rekstur sveitarfélagsins er sterkur og svigrúm til staðar, er ákveðið að nýta það ekki til að létta undir með íbúum sem finna fyrir auknum framfærslukostnaði. Gjaldskrár í A-hluta hafa bein áhrif á daglegt líf fólks, ekki síst barnafjölskyldna. Hækkun hefur áhrif á fólk og má því ætla að lækkun geri það líka þó ekki séu þetta endilega stórar fjárhæðir í hverri gjaldskrá fyrir sig, en safnast þegar saman kemur. Meirihluti hefur í ræðu og riti lagt áherslu á góðan rekstur sveitarfélagsins og því hefði verið eðlilegt að skila hluta þess svigrúms sem hefur myndast, til baka til íbúa."
"Fulltrúar VG og óháðra leggja til að byggðarráð Skagafjarðar samþykki tímabundna lækkun gjaldskráa í A-hluta sveitarfélagsins um 2,7% til loka árs 2026, með það að markmiði að styðja við verðbólgumarkmið og létta undir með heimilum í sveitarfélaginu.
Greinargerð:
Það er fagnaðarefni að rekstur sveitarfélagsins sé það sterkur og ábyrgur að svigrúm skapist til að létta álögur á íbúa án þess að það komi niður á framkvæmdagetu eða uppbyggingu sveitarfélagsins. Við síðustu áramót voru gjaldskrár sveitarfélagsins sem tilheyra A-hluta, almennt hækkaðar um 2,7% í samræmi við verðlagsþróun. Þegar hefur álagning A-flokks fasteignagjalda lækkað úr 0,47% í 0,435% milli ára og eins hafa sorpgjöld lækkað um 9% milli ára. Það er gleðilegt þegar hægt er að ná fram hagræðingu og skilvirkni í rekstri sem skilar sér beint til íbúa.
VG og óháð telja að sveitarfélagið hafi svigrúm til að halda áfram á sömu braut og beita markvissum aðgerðum til að styðja bæði við heimilin og verðbólgumarkmið. A-hluti sveitarfélagsins snýr að grunnþjónustu við íbúa og gjaldskrár innan þess hluta hafa bein áhrif á daglegt líf, sérstaklega hjá barnafjölskyldum. Nú þegar rekstrarstaða sveitarfélagsins er sterk er eðlilegt að horfa til þess að skila hluta þess svigrúms til baka til íbúa."
Fulltrúar meirihluta Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks leggja fram eftirfarandi breytingartillögu:
"Fulltrúar meirihluta Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks þakka jákvæð orð af hálfu VG- og óháðra um góðan rekstur og sterka fjárhagslega stöðu sveitarfélagsins. Það er rétt að almennar gjaldskrár í Skagafirði voru einungis hækkaðar um 2,7% um síðustu áramót og var sú hækkun langt undir hækkunum flestra annarra sveitarfélaga á Íslandi og ríkisins, sem hækkaði margar af sínum gjaldskrám verulega mikið um síðustu áramót. Sú forsenda sem við lögðum upp með í fjárhagsáætlunargerðinni, að hækka okkar gjaldskrár einungis um 2,7% var jafnframt samþykkt samhljóða í bæði byggðarráði og sveitarstjórn af fulltrúum allra flokka. Með þessari lágmarkshækkun, ásamt lækkun á álagningarstuðli fyrir A-flokk fasteignagjalda, lækkun sorpgjalda og fleiri aðgerða til að sporna við verðbólgu og þenslu í þjóðfélaginu, teljum við að við höfum sýnt mikla viðleitni í að draga úr álögum á íbúa Skagafjarðar.
Að þessu sögðu tökum við jákvætt í erindið og leggjum fram þá breytingartillögu að sveitarstjóra og sviðsstjóra stjórnsýslu- og fjármálasviðs verði falið að taka saman upplýsingar um hvernig 0,2%-0,3% lækkun almennra gjaldskráa kemur út fyrir íbúa Skagafjarðar. Eins að leggja mat á vinnu sem þarf að inna af hendi af hálfu starfsmanna Skagafjarðar við að uppfæra og breyta gjaldskrám og bera þær til samþykktar í gegnum stjórnkerfi nefnda og sveitarstjórnar."
Byggðarráð samþykkir breytingartillöguna og felur sveitarstjóra og sviðsstjóra stjórnsýslu- og fjármálasviðs að afla umbeðinna gagna fyrir næsta fund byggðarráðs.