Velferðarnefnd Alþingis sendir til umsagnar 312. mál, Atvinnuleysistryggingar og vinnumarkaðsaðgerðir (stytting bótatímabils o.fl.). Umsagnir skal senda í gegnum umsagnagátt Alþingis. Frestur til að senda inn umsögn er til og með 11. febrúar nk.
Byggðarráð Skagafjarðar fagnar markmiðum ríkisstjórnar Íslands um að grípa fyrr fólk sem misst hefur atvinnu og lent á atvinnuleysisskrá af einhverjum orsökum, og stuðla að aukinni virkni hjá þeim hópi sem útsettur er fyrir langtímaatvinnuleysi. Það er í hróplegu ósamræmi við þessa stefnu nýrrar ríkisstjórnar að þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar á Sauðárkróki hafi verið lokað og skrifstofan flutt frá þessu stærsta vinnusóknarsvæði landshlutans. Með þessu hefur þjónusta við atvinnuleitendur á öllu Norðurlandi vestra verið skert umtalsvert frá því sem áður var.
Byggðarráð lýsir yfir miklum áhyggjum af að hámarkslengd tímabils þar sem atvinnuleysistryggingar eru greiddar verði stytt um 12 mánuði þannig að heimilt verði að greiða atvinnuleysistryggingar í samtals 18 mánuði í stað 30 mánaða, líkt og nú er samkvæmt gildandi lögum. Áætlað er að þessi skerðing muni skila um sex milljarða króna sparnaði á ári fyrir ríkissjóð þegar hún verður að fullu innleidd. Líklegt er að hluti þess fólks sem missir réttindi sín við þessa fyrirhuguðu breytingu muni þurfa að leita með auknum þunga í fjárhagsaðstoð sveitarfélaga og þar með færist útgjöld frá ríkissjóði til sveitarfélaganna. Samkvæmt gögnum frá Hagstofu Íslands og Vinnumálastofnun fengu um 9% þeirra sem fullnýttu rétt sinn innan atvinnuleysistryggingakerfisins á árunum 2023 og 2024 fjárhagsaðstoð frá sveitarfélagi í janúar 2025. Það liggur ljóst fyrir að með því að stytta bótatímabilið um 12 mánuði má gera ráð fyrir því að þetta hlutfall muni stóraukast með tilheyrandi áhrifum á fjárhag sveitarfélaga og því vekur það furðu að í frumvarpinu skuli því vera haldið fram að frumvarpið muni ekki hafa áhrif á fjárhag sveitarfélaga. Byggðarráð telur það óviðunandi að slíku sé haldið fram án þess að viðunandi mat á áhrifum á fjárhag sveitarfélaga hafi farið fram. Sérstaklega er tilgreint í 40. gr. frumvarpsins að ráðherra skuli fyrir 31. desember 2027 leggja mat á hvaða áhrif breytingin hefur haft á fjárhag sveitarfélaganna. Því er gert ráð fyrir að sveitarfélög beri þann kostnað sem kann aðfalla til vegna breytingarinnar í tvö ár. Í frumvarpinu er heldur ekki tilgreint með hvaða hætti hugsanlegum kostnaðarauka verði mætt. Að mati byggðarráðs eru slík vinnubrögð ámælisverð og ekki í samræmi við þá áherslu sveitafélaga um að meta í öllum tifellum áhrif lagasetningar á sveitafélögin í landinu. Slíkt mat þarf að fara fram áður en lögum er breytt og skýra þarf hvernig hið opinbera hyggst bæta sveitarfélögum upp þann kostnaðarauka sem breytingin kann að valda. Hér er því verið að velta kostnaði yfir á sveitarfélögin sem ríkið bæri ella. Byggðarráð Skagafjarðar leggst því gegn því að frumvarpið nái fram að ganga í óbreyttri mynd.
Byggðarráð Skagafjarðar fagnar markmiðum ríkisstjórnar Íslands um að grípa fyrr fólk sem misst hefur atvinnu og lent á atvinnuleysisskrá af einhverjum orsökum, og stuðla að aukinni virkni hjá þeim hópi sem útsettur er fyrir langtímaatvinnuleysi. Það er í hróplegu ósamræmi við þessa stefnu nýrrar ríkisstjórnar að þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar á Sauðárkróki hafi verið lokað og skrifstofan flutt frá þessu stærsta vinnusóknarsvæði landshlutans. Með þessu hefur þjónusta við atvinnuleitendur á öllu Norðurlandi vestra verið skert umtalsvert frá því sem áður var.
Byggðarráð lýsir yfir miklum áhyggjum af að hámarkslengd tímabils þar sem atvinnuleysistryggingar eru greiddar verði stytt um 12 mánuði þannig að heimilt verði að greiða atvinnuleysistryggingar í samtals 18 mánuði í stað 30 mánaða, líkt og nú er samkvæmt gildandi lögum. Áætlað er að þessi skerðing muni skila um sex milljarða króna sparnaði á ári fyrir ríkissjóð þegar hún verður að fullu innleidd. Líklegt er að hluti þess fólks sem missir réttindi sín við þessa fyrirhuguðu breytingu muni þurfa að leita með auknum þunga í fjárhagsaðstoð sveitarfélaga og þar með færist útgjöld frá ríkissjóði til sveitarfélaganna. Samkvæmt gögnum frá Hagstofu Íslands og Vinnumálastofnun fengu um 9% þeirra sem fullnýttu rétt sinn innan atvinnuleysistryggingakerfisins á árunum 2023 og 2024 fjárhagsaðstoð frá sveitarfélagi í janúar 2025. Það liggur ljóst fyrir að með því að stytta bótatímabilið um 12 mánuði má gera ráð fyrir því að þetta hlutfall muni stóraukast með tilheyrandi áhrifum á fjárhag sveitarfélaga og því vekur það furðu að í frumvarpinu skuli því vera haldið fram að frumvarpið muni ekki hafa áhrif á fjárhag sveitarfélaga. Byggðarráð telur það óviðunandi að slíku sé haldið fram án þess að viðunandi mat á áhrifum á fjárhag sveitarfélaga hafi farið fram. Sérstaklega er tilgreint í 40. gr. frumvarpsins að ráðherra skuli fyrir 31. desember 2027 leggja mat á hvaða áhrif breytingin hefur haft á fjárhag sveitarfélaganna. Því er gert ráð fyrir að sveitarfélög beri þann kostnað sem kann aðfalla til vegna breytingarinnar í tvö ár. Í frumvarpinu er heldur ekki tilgreint með hvaða hætti hugsanlegum kostnaðarauka verði mætt. Að mati byggðarráðs eru slík vinnubrögð ámælisverð og ekki í samræmi við þá áherslu sveitafélaga um að meta í öllum tifellum áhrif lagasetningar á sveitafélögin í landinu. Slíkt mat þarf að fara fram áður en lögum er breytt og skýra þarf hvernig hið opinbera hyggst bæta sveitarfélögum upp þann kostnaðarauka sem breytingin kann að valda. Hér er því verið að velta kostnaði yfir á sveitarfélögin sem ríkið bæri ella. Byggðarráð Skagafjarðar leggst því gegn því að frumvarpið nái fram að ganga í óbreyttri mynd.