Byggðarráð Skagafjarðar fagnar framlagðri Hvítbók um byggðamál og þeim metnaðarfullu markmiðum sem þar eru sett fram um að jafna aðgengi að þjónustu, atvinnu og tækifærum óháð búsetu. Sérstaklega er jákvætt að í hvítbókinni er lögð áhersla á öfluga byggðakjarna, bætt aðgengi að þjónustu, samgönguinnviði, menntun og atvinnuuppbyggingu um land allt.
Byggðarráð telur þó mikilvægt að í áframhaldandi stefnumótun verði horft með skýrari hætti til stöðu landshluta í heild en ekki eingöngu einstakra brothættra byggðarlaga. Þótt mikilvægt sé að styðja við byggðir sem glíma við langvarandi fólksfækkun og veikleika þarf jafnframt að huga að því hvernig styrkja megi heila landshluta og þá byggðakjarna sem hafa burði til að veita þjónustu, skapa störf og efla þróun á stærri svæðum. Reynslan sýnir að efling sterkra kjarna getur haft jákvæð áhrif sem dreifast út til nærliggjandi byggða og aukið lífsgæði í landshlutanum öllum.
Í Norðurlandi vestra hefur íbúaþróun um langt skeið verið lakari en landsmeðaltal og því er brýnt að byggðastefna stjórnvalda taki mið af þeim áskorunum sem slíkur landshluti stendur frammi fyrir. Byggðarráð telur að markviss uppbygging innviða, atvinnulífs og þjónustu á svæðinu sé forsenda þess að snúa þeirri þróun við.
Byggðarráð leggur sérstaka áherslu á mikilvægi almenningssamgangna í dreifðum byggðum. Að mati ráðsins eru öflugar almenningssamgöngur einn mikilvægasti lykillinn að því að jafna lífskjör og tækifæri fólks óháð búsetu. Þetta á ekki síst við um aðgengi barna og ungmenna að íþrótta- og tómstundastarfi, menningu og annarri þjónustu. Börn sem búa á smærri stöðum njóta ekki sömu tækifæra og jafnaldrar þeirra á stærri þéttbýlisstöðum nema tryggðar séu reglulegar og aðgengilegar samgöngur. Byggðarráð telur að fjárfesting ríkisins í þessum málaflokki hafi hingað til verið langt undir því sem þörf er á og hvetur stjórnvöld til að gera þar verulegt átak.
Byggðarráð tekur jafnframt undir þau sjónarmið sem fram hafa komið um mikilvægi dreifðrar orkuvinnslu, orkuöryggis, orkuskipta og hringrásarhagkerfis. Ráðið telur rétt að við áframhaldandi vinnu verði sérstaklega horft til þeirra tækifæra sem felast í staðbundinni raforkuframleiðslu, orkugeymslum og nýjum lausnum sem geta styrkt byggðir og atvinnulíf um land allt. Hvítbókin leggur ríka áherslu á orkuöryggi, dreifðari orkuvinnslu og græna atvinnuuppbyggingu og tekur byggðarráð undir þá stefnu.
Byggðarráð telur einnig að nýta megi ákvæði laga um Menntasjóð námsmanna með markvissari hætti til að jafna raunverulegt aðgengi að háskólanámi. Þótt formlegt aðgengi að námi sé hið sama fyrir alla er kostnaðarstaða námsmanna mjög ólík eftir búsetu. Ungt fólk á höfuðborgarsvæðinu getur í mörgum tilvikum búið í foreldrahúsum meðan á námi stendur og lokið námi án verulegrar skuldsetningar, en nemendur af landsbyggðinni þurfa oft að standa straum af húsnæði, fæði, samgöngum og öðrum framfærslukostnaði vegna náms sem ekki er í boði í heimabyggð eða í fjarnámi. Byggðarráð telur eðlilegt að Menntasjóður námsmanna verði nýttur með virkari hætti til að mæta þessum aðstöðumun og jafna þannig tækifæri ungs fólks til náms óháð búsetu.
Byggðarráð fagnar sérstaklega aðgerð um umferðarminni tengivegi þar sem lagt er til að hönnunarforsendur og staðlar við uppbyggingu vegakerfisins verði endurskoðaðir með það að markmiði að flýta lagningu bundins slitlags á umferðarminni leiðum með einfaldari og hagkvæmari hætti. Byggðarráð telur mikilvægt að horft sé með raunhæfum hætti til kostnaðar og ábata þeirra framkvæmda sem ráðist er í, enda er víða á landsbyggðinni löng bið eftir nauðsynlegum samgöngubótum. Ef unnt er að hraða uppbyggingu tengivega án þess að skerða öryggi er það mikilvægt framfaraskref fyrir íbúa og atvinnulíf landsbyggðarinnar.
Að lokum fagnar byggðarráð þeirri stefnumörkun sem fram kemur í Hvítbók um byggðamál og telur að þar séu mörg mikilvæg skref stigin í átt að öflugri og sjálfbærari byggðum um land allt. Byggðarráð leggur þó ríka áherslu á að markmið áætlunarinnar nái aðeins fram að ganga ef þeim fylgir raunverulegt og nægilegt fjármagn. Jafna þarf stöðu fólks óháð búsetu með fjárfestingu í þeim innviðum sem skipta mestu máli fyrir daglegt líf fólks, svo sem almenningssamgöngum, menntun, heilbrigðisþjónustu, fjarskiptum og samgöngumannvirkjum.
Að mati byggðarráðs er lykillinn að árangursríkri byggðastefnu ekki einungis að styðja við einstök brothætt samfélög heldur jafnframt að efla landshlutana í heild og styrkja þá byggðakjarna sem veita þjónustu, skapa störf og draga þrótt til nærliggjandi svæða. Með markvissri stefnu og raunhæfum fjármunum er unnt að skapa jafnvægi í búsetuskilyrðum og tryggja að fólk um allt land njóti sambærilegra tækifæra til menntunar, atvinnu, þjónustu og þátttöku í samfélaginu, óháð því hvar það kýs að búa.
Byggðarráð telur þó mikilvægt að í áframhaldandi stefnumótun verði horft með skýrari hætti til stöðu landshluta í heild en ekki eingöngu einstakra brothættra byggðarlaga. Þótt mikilvægt sé að styðja við byggðir sem glíma við langvarandi fólksfækkun og veikleika þarf jafnframt að huga að því hvernig styrkja megi heila landshluta og þá byggðakjarna sem hafa burði til að veita þjónustu, skapa störf og efla þróun á stærri svæðum. Reynslan sýnir að efling sterkra kjarna getur haft jákvæð áhrif sem dreifast út til nærliggjandi byggða og aukið lífsgæði í landshlutanum öllum.
Í Norðurlandi vestra hefur íbúaþróun um langt skeið verið lakari en landsmeðaltal og því er brýnt að byggðastefna stjórnvalda taki mið af þeim áskorunum sem slíkur landshluti stendur frammi fyrir. Byggðarráð telur að markviss uppbygging innviða, atvinnulífs og þjónustu á svæðinu sé forsenda þess að snúa þeirri þróun við.
Byggðarráð leggur sérstaka áherslu á mikilvægi almenningssamgangna í dreifðum byggðum. Að mati ráðsins eru öflugar almenningssamgöngur einn mikilvægasti lykillinn að því að jafna lífskjör og tækifæri fólks óháð búsetu. Þetta á ekki síst við um aðgengi barna og ungmenna að íþrótta- og tómstundastarfi, menningu og annarri þjónustu. Börn sem búa á smærri stöðum njóta ekki sömu tækifæra og jafnaldrar þeirra á stærri þéttbýlisstöðum nema tryggðar séu reglulegar og aðgengilegar samgöngur. Byggðarráð telur að fjárfesting ríkisins í þessum málaflokki hafi hingað til verið langt undir því sem þörf er á og hvetur stjórnvöld til að gera þar verulegt átak.
Byggðarráð tekur jafnframt undir þau sjónarmið sem fram hafa komið um mikilvægi dreifðrar orkuvinnslu, orkuöryggis, orkuskipta og hringrásarhagkerfis. Ráðið telur rétt að við áframhaldandi vinnu verði sérstaklega horft til þeirra tækifæra sem felast í staðbundinni raforkuframleiðslu, orkugeymslum og nýjum lausnum sem geta styrkt byggðir og atvinnulíf um land allt. Hvítbókin leggur ríka áherslu á orkuöryggi, dreifðari orkuvinnslu og græna atvinnuuppbyggingu og tekur byggðarráð undir þá stefnu.
Byggðarráð telur einnig að nýta megi ákvæði laga um Menntasjóð námsmanna með markvissari hætti til að jafna raunverulegt aðgengi að háskólanámi. Þótt formlegt aðgengi að námi sé hið sama fyrir alla er kostnaðarstaða námsmanna mjög ólík eftir búsetu. Ungt fólk á höfuðborgarsvæðinu getur í mörgum tilvikum búið í foreldrahúsum meðan á námi stendur og lokið námi án verulegrar skuldsetningar, en nemendur af landsbyggðinni þurfa oft að standa straum af húsnæði, fæði, samgöngum og öðrum framfærslukostnaði vegna náms sem ekki er í boði í heimabyggð eða í fjarnámi. Byggðarráð telur eðlilegt að Menntasjóður námsmanna verði nýttur með virkari hætti til að mæta þessum aðstöðumun og jafna þannig tækifæri ungs fólks til náms óháð búsetu.
Byggðarráð fagnar sérstaklega aðgerð um umferðarminni tengivegi þar sem lagt er til að hönnunarforsendur og staðlar við uppbyggingu vegakerfisins verði endurskoðaðir með það að markmiði að flýta lagningu bundins slitlags á umferðarminni leiðum með einfaldari og hagkvæmari hætti. Byggðarráð telur mikilvægt að horft sé með raunhæfum hætti til kostnaðar og ábata þeirra framkvæmda sem ráðist er í, enda er víða á landsbyggðinni löng bið eftir nauðsynlegum samgöngubótum. Ef unnt er að hraða uppbyggingu tengivega án þess að skerða öryggi er það mikilvægt framfaraskref fyrir íbúa og atvinnulíf landsbyggðarinnar.
Að lokum fagnar byggðarráð þeirri stefnumörkun sem fram kemur í Hvítbók um byggðamál og telur að þar séu mörg mikilvæg skref stigin í átt að öflugri og sjálfbærari byggðum um land allt. Byggðarráð leggur þó ríka áherslu á að markmið áætlunarinnar nái aðeins fram að ganga ef þeim fylgir raunverulegt og nægilegt fjármagn. Jafna þarf stöðu fólks óháð búsetu með fjárfestingu í þeim innviðum sem skipta mestu máli fyrir daglegt líf fólks, svo sem almenningssamgöngum, menntun, heilbrigðisþjónustu, fjarskiptum og samgöngumannvirkjum.
Að mati byggðarráðs er lykillinn að árangursríkri byggðastefnu ekki einungis að styðja við einstök brothætt samfélög heldur jafnframt að efla landshlutana í heild og styrkja þá byggðakjarna sem veita þjónustu, skapa störf og draga þrótt til nærliggjandi svæða. Með markvissri stefnu og raunhæfum fjármunum er unnt að skapa jafnvægi í búsetuskilyrðum og tryggja að fólk um allt land njóti sambærilegra tækifæra til menntunar, atvinnu, þjónustu og þátttöku í samfélaginu, óháð því hvar það kýs að búa.