Lagður fram tölvupóstur frá Jóhönnu Ey Harðardóttur, dagsett 22. febrúar 2026.
Fulltrúar Byggðalistans leggja fram eftirfarandi tillögu.
"Sveitarstjórn samþykkir að efna til íbúakosningar um byggingu menningarhúss á Sauðárkróki samhliða sveitarstjórnarkosningum þann 16. maí 2026. Jafnframt skal uppfærð og heildstæð kostnaðar- og rekstraráætlun liggja fyrir eigi síðar en tveimur vikum fyrir íbúakosningu."
Jóhanna Ey Harðardóttir fulltrúi Byggðalistans kvaddi sér hljóðs og lagði fram svohljóðandi bókun:
"Þegar ráðist er í jafn umfangsmikla framkvæmd og byggingu menningarhúss á Sauðárkróki er afar mikilvægt að slík ákvörðun sé tekin í skýru og óumdeilanlegu umboði íbúa sveitarfélagsins. Bygging menningarhúss er stórt og fjárfrekt verkefni sem mun hafa veruleg og langvarandi áhrif á fjárhag sveitarfélagsins, forgangsröðun fjármuna og getu þess til að sinna öðrum lögbundnum verkefnum og þjónustu. Því teljum við eðlilegt að íbúar fái með beinum hætti að segja til um hvort halda eigi verkefninu áfram. Nú, þegar liggja fyrir ítarlegar teikningar, ætti að vera raunhæft að meta bæði heildar framkvæmda- og rekstrarkostnað.
Þann 20.05.2023 undirrituðu Menningar- og viðskiptaráðherra og sveitarstjóri Skagafjarðar samkomulag um að stofnframlagi, sem næmi 1.517 m.kr, yrði varið til 1252 m2 viðbyggingar, auk endurbóta á Safnahúsi Skagfirðinga á Sauðárkróki. Samkvæmt samkomulaginu nemur framlag ríkisins 60% og sveitarfélagsins 40%. Þar er þó skýrt kveðið á um að framlag ríkisins verður aldrei hærra en 910 m.kr.
Kostnaðaráætlun sem stuðst er við í samkomulaginu er frá nóvember 2021 og í ljósi þess að byggingarvísitala hefur hækkað um 26% síðan þá er raunhæft að áætla að heildarkostnaður verkefnisins geti orðið umtalsvert hærri en upphaflega var gert ráð fyrir. Þar sem framlag ríkisins er bundið við hámarksfjárhæð, 910 m.kr, fellur allur umframkostnaður á sveitarfélagið. Það felur í sér aukna fjárhagslega ábyrgð sveitarfélagsins og þar með íbúa þess.
Af ofangreindum ástæðum teljum við að fjárhagslegar forsendur verkefnisins hafi breyst frá því áðurnefnt samkomulag var gert. Það er því mikilvægt að íbúar hafi aðgang að öllum helstu upplýsingum áður en þeir greiða atkvæði. Nauðsynlegt er að kostnaðaráætlanir, teikningar, rekstrarspár og mögulegar áhættur verði birtar opinberlega og aðgengilegar íbúum að lágmarki tveimur vikum fyrir íbúakosninguna. Það tryggir að íbúar geti kynnt sér málið, fengið svör við spurningum og tekið upplýsta ákvörðun byggða á staðreyndum fremur en óljósum upplýsingum eða vangaveltum. Einnig er mikilvægt að halda kynningarfundi og gera gögnin aðgengileg á rafrænan hátt þannig að sem flestir geti kynnt sér málið á sínum forsendum.
Bygging Menningarhúss hefur margvísleg áhrif. Slíkt hús getur skapað tækifæri til uppbyggingar menningar og lista, veitt starfsemi nýjan vettvang og styrkt samfélagið til framtíðar. Á sama tíma getur fjárhagsleg byrði verið veruleg og haft áhrif á aðra uppbyggingu, rekstur og þjónustu sveitarfélagsins til langs tíma. Það er því réttmætt að íbúar sjálfir meti hvort ávinningur vegi upp þann kostnað.
Greinargerðin hér að ofan er því sett fram til að tryggja að íbúar hafi skýra sýn á stöðu verkefnisins, fjárhagslegar forsendur þess og þá ábyrgð sem fylgir áframhaldandi framkvæmd. Með því að efna til íbúakosningar er tryggt að ákvörðun um framhald verkefnisins byggi á skýru og óumdeilanlegu lýðræðislegu umboði íbúa. Þannig má tryggja að niðurstaðan verði farsæl fyrir samfélagið í heild og stuðli að sátt um niðurstöðu málsins.
Jóhanna Ey Harðardóttir
Sveinn Þ. Finster Úlfarsson"
Hlé gert á fundinum.
Fundi haldið áfram.
Álfhildur Leifsdóttir fulltrúi VG og óháðra kvaddi sér hljóðs og lagði fram svohljóðandi bókun:
"Við erum hjartanlega sammála því að með stærri og veigameiri ákvarðanir eigi að leita til íbúa með íbúakosningu. Að okkar mati er hins vegar of seint að fara þá leið í þessu tilviki. Atkvæðagreiðsla í vor myndi raska tímalínu verkefnisins verulega og þar með stefna í hættu mótframlagi ríkisins sem er bundið þeirri tímalínu.
Þann 10. maí 2023 var lögð fram tillaga Skipulagsnefndar um að auglýsa skipulagslýsingu um gerð deiliskipulags fyrir Flæðar á Sauðárkróki skv. 3. mgr. 40. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 sjá hér: https://www.skipulagsgatt.is/issues/2025/1294. Var það samþykkt með öllum níu atkvæðum sveitarstjórnar.
Tillagan hefur nú farið í gegnum lögbundið kynningarferli, þar að segja skipulagslýsingu, kynningu tillögu á vinnslustigi og nú síðast auglýsingu deiliskipulagstillögu. Er tilgangur þessara ferla m.a. lýðræðisleg aðkoma að verkefninu þar sem allir geta sent inn umsagnir. Einn íbúi skrifaði umsögn vegna deiliskipulagsins og hafði áhyggjur af skuggavarpi á nærliggjandi hús í hans eigu. Aðrar athugasemdir bárust ekki frá íbúum Skagafjarðar. Undirbúningur þessara ferla átti sér stað í skipulagsnefnd hvar fulltrúi Byggðarlista hafði atkvæðisrétt og hreyfði aldrei mótmælum við áformunum, þau voru samþykkt samhljóða."
Einar E. Einarsson forseti sveitarstjórnar kvaddi sér hljóðs og lagði fram svohljóðandi bókun:
"Fulltrúar meirihluta sveitarstjórnar Skagafjarðar lýsa undrun á þessari tillögu fulltrúa Byggðalistans um að fara núna í íbúakosningu um byggingu menningarhúss á Sauðárkróki. Áþekk tillaga um íbúakosningu um staðsetningu og notkun á væntanlegu menningarhúsi var lögð fram af hálfu VG og óháðra í byggðarráði skömmu fyrir síðustu sveitarstjórnarkosningar og var þá felld en fulltrúi Byggðalistans sat hjá við atkvæðagreiðsluna.
Rétt er að minna á að skrifað var undir samning við ríkið um byggingu menningarhúss vorið 2023 en forsaga þess var löng og hefur oft verið rakin. Síðan þá hefur verið unnið að undirbúningi framkvæmdarinnar með margvíslegum hætti sem Byggðalistinn hefur átt fulla aðkomu að. Meðal annars er búið að fara í hönnunarsamkeppni um útlit og skipulag á fyrirhuguðu menningarhúsi og þar átti Byggðalistinn sinn fulltrúa í dómnefnd. Einnig er búið að vinna að gerð deiliskipulags af svæðinu, sem nú er á lokametrunum, ásamt því að haldnir hafa verið 7 fundir í byggingarnefnd hússins þar sem fulltrúar Byggðalista hafa átt sæti og tekið þátt í allri umfjöllun um framgang málsins og næstu skref. Gert er ráð fyrir að fyrstu gögn til útboðs á jarðvinnu verði tilbúin um miðjan mars næstkomandi og að framkvæmdir hefjist í apríl/maí. Allt undirbúningferlið hefur verið unnið samkvæmt fyrirliggjandi þarfagreiningu sem unnin var af þarfagreiningarnefnd sem allir stjórnmálaflokkar í Skagafirði áttu sæti í og tóku þar af leiðandi þátt í. Var hún jafnframt grunnurinn að samningnum við ríkið og fjárhagslegri aðkomu þess. Það er því mjög sérstakt að vilja núna fara að láta íbúa kjósa um hvort byggja eigi húsið eða ekki þegar verkið er rétt að fara af stað.
Endanleg kostnaðaráætlun liggur ekki fyrir en unnið er samkvæmt þeirri þarfagreiningu sem lagt var upp með ásamt áætluðum kostnaði og kostnaðarskiptingu í áðurnefndum samningi við ríkið. Líklegt má samt telja að kostnaður verði eitthvað hærri en þar var lagt upp með vegna meðal annars verðlagsbreytinga í landinu frá árinu 2023 ásamt því að sá samningurinn nær eingöngu yfir húsin sjálf en ekki frágang á nærumhverfi.
Gert er ráð fyrir að fyrirhuguðum framkvæmdum ljúki í árslok 2027, en fyrir liggur að Héraðsbókasafn Skagfirðinga, Héraðsskjalasafn Skagfirðinga og hluti af Byggðasafni Skagfirðinga verða með aðstöðu í húsnæðinu en allar þessar stofnanir sveitarfélagsins eru nú þegar með umfangsmikla starfsemi en vantar bætta aðstöðu. Rekstur á sjálfum fjöllistasalnum og aðstöðunni tengdri honum er í vinnslu, en með tilkomu þessarar aðstöðu mun núverandi notkun á Félagsheimilinu Bifröst að stærstum hluta flytjast yfir í nýtt menningarhús, og því ekkert sem bendir til að rekstrarkostnaður munu hækka umfram það sem eðlilegt getur talist af stækkun sem þessari.
Það er trú okkar að tilkoma þessa húss muni hafa mjög jákvæð áhrif á menningarlíf og varðveislu menningararfs í Skagafirði, ásamt því að til verður fjöllistasalur sem er helmingi stærri en núverandi salur er í Bifröst og mun þannig auka mjög og bæta alla möguleika til sviðslistasýninga og tónleikahalds á Sauðárkróki, ásamt mörgu fleiru sem verður menningarlífi Skagfirðinga til hagsbóta. Það verður því gleðidagur þegar þessi glæsilega menningarmiðstöð verður risin og starfsemi hefst í húsinu."
Sveinn Þ. Finster Úlfarsson, Hrund Pétursdóttir, Jóhanna Ey Harðardóttir, Álfhildur Leifsdóttir, Guðlaugur Skúlason og Sveinn Þ. Finster Úlfarsson kvöddu sér hljóðs.
Tillagan borin upp til afgreiðslu sveitarstjórnar og felld með fimm atkvæðum Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks. Álfhildur Leifsdóttir og Sigurlaug Vordís Eysteinsdóttir, fulltrúar Vg og óháðra, óska bókað að þær sitji hjá við afgreiðslu þessarar tillögu.
Fulltrúar Byggðalistans leggja fram eftirfarandi tillögu.
"Sveitarstjórn samþykkir að efna til íbúakosningar um byggingu menningarhúss á Sauðárkróki samhliða sveitarstjórnarkosningum þann 16. maí 2026. Jafnframt skal uppfærð og heildstæð kostnaðar- og rekstraráætlun liggja fyrir eigi síðar en tveimur vikum fyrir íbúakosningu."
Jóhanna Ey Harðardóttir fulltrúi Byggðalistans kvaddi sér hljóðs og lagði fram svohljóðandi bókun:
"Þegar ráðist er í jafn umfangsmikla framkvæmd og byggingu menningarhúss á Sauðárkróki er afar mikilvægt að slík ákvörðun sé tekin í skýru og óumdeilanlegu umboði íbúa sveitarfélagsins. Bygging menningarhúss er stórt og fjárfrekt verkefni sem mun hafa veruleg og langvarandi áhrif á fjárhag sveitarfélagsins, forgangsröðun fjármuna og getu þess til að sinna öðrum lögbundnum verkefnum og þjónustu. Því teljum við eðlilegt að íbúar fái með beinum hætti að segja til um hvort halda eigi verkefninu áfram. Nú, þegar liggja fyrir ítarlegar teikningar, ætti að vera raunhæft að meta bæði heildar framkvæmda- og rekstrarkostnað.
Þann 20.05.2023 undirrituðu Menningar- og viðskiptaráðherra og sveitarstjóri Skagafjarðar samkomulag um að stofnframlagi, sem næmi 1.517 m.kr, yrði varið til 1252 m2 viðbyggingar, auk endurbóta á Safnahúsi Skagfirðinga á Sauðárkróki. Samkvæmt samkomulaginu nemur framlag ríkisins 60% og sveitarfélagsins 40%. Þar er þó skýrt kveðið á um að framlag ríkisins verður aldrei hærra en 910 m.kr.
Kostnaðaráætlun sem stuðst er við í samkomulaginu er frá nóvember 2021 og í ljósi þess að byggingarvísitala hefur hækkað um 26% síðan þá er raunhæft að áætla að heildarkostnaður verkefnisins geti orðið umtalsvert hærri en upphaflega var gert ráð fyrir. Þar sem framlag ríkisins er bundið við hámarksfjárhæð, 910 m.kr, fellur allur umframkostnaður á sveitarfélagið. Það felur í sér aukna fjárhagslega ábyrgð sveitarfélagsins og þar með íbúa þess.
Af ofangreindum ástæðum teljum við að fjárhagslegar forsendur verkefnisins hafi breyst frá því áðurnefnt samkomulag var gert. Það er því mikilvægt að íbúar hafi aðgang að öllum helstu upplýsingum áður en þeir greiða atkvæði. Nauðsynlegt er að kostnaðaráætlanir, teikningar, rekstrarspár og mögulegar áhættur verði birtar opinberlega og aðgengilegar íbúum að lágmarki tveimur vikum fyrir íbúakosninguna. Það tryggir að íbúar geti kynnt sér málið, fengið svör við spurningum og tekið upplýsta ákvörðun byggða á staðreyndum fremur en óljósum upplýsingum eða vangaveltum. Einnig er mikilvægt að halda kynningarfundi og gera gögnin aðgengileg á rafrænan hátt þannig að sem flestir geti kynnt sér málið á sínum forsendum.
Bygging Menningarhúss hefur margvísleg áhrif. Slíkt hús getur skapað tækifæri til uppbyggingar menningar og lista, veitt starfsemi nýjan vettvang og styrkt samfélagið til framtíðar. Á sama tíma getur fjárhagsleg byrði verið veruleg og haft áhrif á aðra uppbyggingu, rekstur og þjónustu sveitarfélagsins til langs tíma. Það er því réttmætt að íbúar sjálfir meti hvort ávinningur vegi upp þann kostnað.
Greinargerðin hér að ofan er því sett fram til að tryggja að íbúar hafi skýra sýn á stöðu verkefnisins, fjárhagslegar forsendur þess og þá ábyrgð sem fylgir áframhaldandi framkvæmd. Með því að efna til íbúakosningar er tryggt að ákvörðun um framhald verkefnisins byggi á skýru og óumdeilanlegu lýðræðislegu umboði íbúa. Þannig má tryggja að niðurstaðan verði farsæl fyrir samfélagið í heild og stuðli að sátt um niðurstöðu málsins.
Jóhanna Ey Harðardóttir
Sveinn Þ. Finster Úlfarsson"
Hlé gert á fundinum.
Fundi haldið áfram.
Álfhildur Leifsdóttir fulltrúi VG og óháðra kvaddi sér hljóðs og lagði fram svohljóðandi bókun:
"Við erum hjartanlega sammála því að með stærri og veigameiri ákvarðanir eigi að leita til íbúa með íbúakosningu. Að okkar mati er hins vegar of seint að fara þá leið í þessu tilviki. Atkvæðagreiðsla í vor myndi raska tímalínu verkefnisins verulega og þar með stefna í hættu mótframlagi ríkisins sem er bundið þeirri tímalínu.
Þann 10. maí 2023 var lögð fram tillaga Skipulagsnefndar um að auglýsa skipulagslýsingu um gerð deiliskipulags fyrir Flæðar á Sauðárkróki skv. 3. mgr. 40. gr. skipulagslaga nr. 123/2010 sjá hér: https://www.skipulagsgatt.is/issues/2025/1294. Var það samþykkt með öllum níu atkvæðum sveitarstjórnar.
Tillagan hefur nú farið í gegnum lögbundið kynningarferli, þar að segja skipulagslýsingu, kynningu tillögu á vinnslustigi og nú síðast auglýsingu deiliskipulagstillögu. Er tilgangur þessara ferla m.a. lýðræðisleg aðkoma að verkefninu þar sem allir geta sent inn umsagnir. Einn íbúi skrifaði umsögn vegna deiliskipulagsins og hafði áhyggjur af skuggavarpi á nærliggjandi hús í hans eigu. Aðrar athugasemdir bárust ekki frá íbúum Skagafjarðar. Undirbúningur þessara ferla átti sér stað í skipulagsnefnd hvar fulltrúi Byggðarlista hafði atkvæðisrétt og hreyfði aldrei mótmælum við áformunum, þau voru samþykkt samhljóða."
Einar E. Einarsson forseti sveitarstjórnar kvaddi sér hljóðs og lagði fram svohljóðandi bókun:
"Fulltrúar meirihluta sveitarstjórnar Skagafjarðar lýsa undrun á þessari tillögu fulltrúa Byggðalistans um að fara núna í íbúakosningu um byggingu menningarhúss á Sauðárkróki. Áþekk tillaga um íbúakosningu um staðsetningu og notkun á væntanlegu menningarhúsi var lögð fram af hálfu VG og óháðra í byggðarráði skömmu fyrir síðustu sveitarstjórnarkosningar og var þá felld en fulltrúi Byggðalistans sat hjá við atkvæðagreiðsluna.
Rétt er að minna á að skrifað var undir samning við ríkið um byggingu menningarhúss vorið 2023 en forsaga þess var löng og hefur oft verið rakin. Síðan þá hefur verið unnið að undirbúningi framkvæmdarinnar með margvíslegum hætti sem Byggðalistinn hefur átt fulla aðkomu að. Meðal annars er búið að fara í hönnunarsamkeppni um útlit og skipulag á fyrirhuguðu menningarhúsi og þar átti Byggðalistinn sinn fulltrúa í dómnefnd. Einnig er búið að vinna að gerð deiliskipulags af svæðinu, sem nú er á lokametrunum, ásamt því að haldnir hafa verið 7 fundir í byggingarnefnd hússins þar sem fulltrúar Byggðalista hafa átt sæti og tekið þátt í allri umfjöllun um framgang málsins og næstu skref. Gert er ráð fyrir að fyrstu gögn til útboðs á jarðvinnu verði tilbúin um miðjan mars næstkomandi og að framkvæmdir hefjist í apríl/maí. Allt undirbúningferlið hefur verið unnið samkvæmt fyrirliggjandi þarfagreiningu sem unnin var af þarfagreiningarnefnd sem allir stjórnmálaflokkar í Skagafirði áttu sæti í og tóku þar af leiðandi þátt í. Var hún jafnframt grunnurinn að samningnum við ríkið og fjárhagslegri aðkomu þess. Það er því mjög sérstakt að vilja núna fara að láta íbúa kjósa um hvort byggja eigi húsið eða ekki þegar verkið er rétt að fara af stað.
Endanleg kostnaðaráætlun liggur ekki fyrir en unnið er samkvæmt þeirri þarfagreiningu sem lagt var upp með ásamt áætluðum kostnaði og kostnaðarskiptingu í áðurnefndum samningi við ríkið. Líklegt má samt telja að kostnaður verði eitthvað hærri en þar var lagt upp með vegna meðal annars verðlagsbreytinga í landinu frá árinu 2023 ásamt því að sá samningurinn nær eingöngu yfir húsin sjálf en ekki frágang á nærumhverfi.
Gert er ráð fyrir að fyrirhuguðum framkvæmdum ljúki í árslok 2027, en fyrir liggur að Héraðsbókasafn Skagfirðinga, Héraðsskjalasafn Skagfirðinga og hluti af Byggðasafni Skagfirðinga verða með aðstöðu í húsnæðinu en allar þessar stofnanir sveitarfélagsins eru nú þegar með umfangsmikla starfsemi en vantar bætta aðstöðu. Rekstur á sjálfum fjöllistasalnum og aðstöðunni tengdri honum er í vinnslu, en með tilkomu þessarar aðstöðu mun núverandi notkun á Félagsheimilinu Bifröst að stærstum hluta flytjast yfir í nýtt menningarhús, og því ekkert sem bendir til að rekstrarkostnaður munu hækka umfram það sem eðlilegt getur talist af stækkun sem þessari.
Það er trú okkar að tilkoma þessa húss muni hafa mjög jákvæð áhrif á menningarlíf og varðveislu menningararfs í Skagafirði, ásamt því að til verður fjöllistasalur sem er helmingi stærri en núverandi salur er í Bifröst og mun þannig auka mjög og bæta alla möguleika til sviðslistasýninga og tónleikahalds á Sauðárkróki, ásamt mörgu fleiru sem verður menningarlífi Skagfirðinga til hagsbóta. Það verður því gleðidagur þegar þessi glæsilega menningarmiðstöð verður risin og starfsemi hefst í húsinu."
Sveinn Þ. Finster Úlfarsson, Hrund Pétursdóttir, Jóhanna Ey Harðardóttir, Álfhildur Leifsdóttir, Guðlaugur Skúlason og Sveinn Þ. Finster Úlfarsson kvöddu sér hljóðs.
Tillagan borin upp til afgreiðslu sveitarstjórnar og felld með fimm atkvæðum Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks. Álfhildur Leifsdóttir og Sigurlaug Vordís Eysteinsdóttir, fulltrúar Vg og óháðra, óska bókað að þær sitji hjá við afgreiðslu þessarar tillögu.